تاریخچۀ یادگیری الکترونیکی در جهان و ایران
تاریخچۀ یادگیری الکترونیکی در جهان و ایران
·
.2 آموزش مكاتبه اي كه با نامه نگاري توسط مدرسه يا مؤسسه هاي واجد شريط اداره مي شد و بين دانشجويان و استادان از طريق نامه نگاري ارتباط برقرار مي گرديد، مورد توجه دانشجويان و دانش آموزان بود. همزمان با ايالت متحده آمريكا كه در زمينه آموزش از راه دور فعاليت داشت، كشورهاي اروپايي دوره هاي آموزشي را قبل از سال 1840 به صورت جزوه هاي خلاصه شده آغاز كرده بودند. اولين دوره آموزشي از راه دور دانشگاهي كه در سال 1892 تأسيس شد، متكي بر اداره پست اداره مي شد. روشهاي بهره گيري از آموزش غيرحضوري مبتني بر فناوري به اوايل دهه 1900 ميلادي باز مي گردد. در اواسط قرن بيستم برنامه هاي آموزشي متنوعي نيز وجود داشت و مجوزاولين راديوي آموزشي دانشگاهي در سال 1921 صادر شد، كه اولين پايه شكل گيري آموزش الكترونيكي محسوب مي گردد. در سال 1960با تكامل و پيشرفت رسانه ها، تكنولوژي آموزش از راه دور نيز دچار تغييرشد و به جاي تكيه بر سيستم پستي ، دانشگاه ها با استفاده تركيبي از ابزار چند رسانه اي مالتي مديا، جهت پشتيباني آموزشي از دانشجويان ثبت نام مي نمودند به نحوي كه علاوه بر انگلستان و آمريكا در ساير كشور هاي اروپايي و آسيايي مؤسسات آموزش الكترونيكي توسعه يافت. امروزه آموزش (يادگيري) الكترونيكي مبتني بر استفاده ازتکنولوژيهاي جديد، ابزاري است براي انتقال دانش روز كه مي تواند انواع تخصص و مهارت در رشته هاي متفاوت را در اختيار دانش پژوهان قرار دهد. در واقع" آموزش الكترونيكي ثابت كرده است كه 20 تا 25 درصد يادگيري را نسبت به كلاسهاي درس سنتي افزايش ميدهد.
· در ایران
البته تحقیق دقیق ومدونی ازتاریخچۀ یادگیری الکترونیکی در ایران انجام نشده است، اما می توان گفت که یادگیری الكترونيكي در ايران به زمان بهره گيري از ابزارهاي كمك آموزشي سمعي، بصري شامل نمايش اسلايد و فيلم هاي آموزشي در كلاس درس باز مي گردد.
در سال 1367 دانشگاه پيام نور تأ سيس شد و در پايان دهه هفتاد آموزش مجازي در دستور كار دانشگاه تهران قرار گرفت و پروژه هاي تحت اين عنوان آغاز شد. در سال 1380 سايت آموزش مجازي دانشگاه تهران با ارائه نه درس براي دانشجويان روزانه دانشگاه راه اندازي شد.
مزایا وموانع یادگیری الکترونیکی
از مزایای عمده یادگیری الکترونیکی می توان به صرف جویی در وقت و هزینه، گسترش دامنه ارتباطات، همگانیتر کردن دورههای درسی، به روز بودن اطلاعات، برخوردارى از يك روش مطالعه انعطاف پذير، افزایش تعاملات، و افزایش کنجکاوی و ابتکار نام برد . از جمله موانع یادگیری الکترونیکی می توان به بالا بودن هزينه ها براي به وجود آوردن زير ساخت هاي مناسب، کاهش تعامل رو در رو، بالا بودن هزينۀ اوليه تهيه مواد درسي مانند سخت افزارها و نرم افزارهاي مناسب، و آشنا نبودن به تکنولوژي هاي يادگيري الکترونيکي براي هر دو گروه معلمان و يادگيرندگان نام برد.
البته یادگیری االکترونیکی برای گروه های مختلف (برای نمونه معلمان، یادگیرندگان، برنامه ریزان، مدیران، مجریان) مزایا و معایب مختلفی دارد .
شکل های مختلف ارائه یادگیری الکترونیکی
البته نظرات متفاوتی دربارۀ شکل های مختلف ارائه یادگیری الکترونیکی بیان شده است، که به نظر من یکی از جامع ترین آنها، تقسیم بندی است که رومیزوفسکی(2004) بیان کرده است. رومیزوفسکی چهار شکل مختلف از یادگیری الکترونیکی را بیان کرد که به شرح ذیل می باشند:
· یادگیری الکترونیکی برخط(online (انفرادی مبتنی بر گام خود
یادگیری الکترونیکی برخط انفرادی مبتنی بر گام خود به موقعیت هایی اشاره می کند که فراگیر به منابع یادگیری همچون پایگاه داده ها یا محتوای دوره برخط از طریق شبکه محلی((intranet یا شبکه بین المللی ( internet) دسترسی دارد. به عنوان مثال فراگیری که به تنهایی از شبکه محلی یا بین المللی برای تحقیق وپژوهش استفاده می کند.
· یادگیری الکترونیکی بیرون از خط (offline) انفرادی مبتنی بر گام خود
یادگیری الکترونیکی بیرون از خط انفرادی مبتنی بر گام خود به موقعیت هایی اشاره می کند که یک فراگیر از منابع یادگیری همچون پایگاه داده ها یا بسته های یادگیری به کمک کامپیوتر بیرون از خط استفاده می کند(یعنی موقعی که کامپیوتر به شبکه محلی یا بین المللی متصل نباشد).به عنوان مثال زمانی که فراگیر از یک CD یا DVD استفاده می کند.
· یادگیری الکترونیکی همزمان(synchronous) گروه محور
یادگیری الکترونیکی همزمان گروه محور به موقعیت هایی اشاره می کند که یک گروه از فراگیران در یک زمان واقعی از طریق شبکه محلی یا بین المللی با همدیگر کار می کنند،و آن ممکن است شامل کنفرانس متن محور،کنفرانس شنیداری،و ویدئو کنفرانس باشد.مثال های از این مورد شامل ارتباط در یک گفتگوی زمان واقعی یا یک کنفراس شنیداری-تصویری می باشند.
· یادگیری الکترونیکی غیر همزمان (asynchronous) گروه محور
یادگیری الکترونیکی غیرهمزمان گروه محور به موقعیت هایی اشاره می کند که گروه فراگیران به تبادل اطلاعات و آگاهی روی شبکه محلی یا بین المللی با یک تأخیر زمانی کار می کنند(بدین معنی که در زمان واقعی انجام نمی شود).به عنوان مثال گفتگوهای بر خط که از طریق پست الکترونیکی و کنفرانس متن محور که درون سیستم های مدیریت یادگیری اتفاق می افتند.
ترجمه و گردآوری :
سید عبدالله قاسم تبار
دانشجوی کارشناسی ارشد تکنولوژی آموزشی
دانشگاه تربیت معلم تهران